که معرب آن سنجان است بعنوان مرکز بخش در فاصله ی ۲۴ کیلومتری شرق شهر خواف واقع شده که از شمال به تایباد ، از جنوب به شهرستان قائنات و بخش جلگه زوزن از شرق به کشور افغانستان و از غرب به شهر خواف منتهی می گردد که شهر سنگان با محدوده قانونی ۲۳۳ هکتار و حریم آن مطابق ماده ۹۹ (۸۴۷۹)  هکتار و بیش از (۱۵۰۰)خانوار و بیش از ۸۰۰۰ نفر جمعیت شهری ۱۸۰۰۰ نفر جمعیت روستایی را در خود جای داده که با بافتی قدیمی و مردانی وزین در کویری کم و بیش جاندار و همدم آدمی زاد قرار گرفته است  هنگامی که وارد آن می شوید خود را در اعماق تاریخ می بینید ، قلعه ای با برج و بارویی ستبر که بیانگر قدمت تاریخی هزار ساله آن است درخت دیرپای حیات سنگان هنوز ریشه در خاک بکر گذشته داردکه می توان با آثار به جا مانده از ادوار قبل آن را نگار خانه خواف و صحنه فاخر یک نوع زندگی دانست که عصری جزعصر ما تعلق دارد اهالی محلی در گویش محلی به آن( سنگون یا سینگو )نیز    می گویندکه شاید به قوی ترین اعتبار در نامیدن سنگان و جود معادن عظیم سنگ آهن آن است . این بخش دارای دو دهستان بستان و پایین خواف و ۱۸ روستا دارای سکنه و ۲۰ آبادی می باشد و در سال ۷۱ بخشداری و در سال ۱۳۷۴ شهر داری رسماً شروع به کار نمود .

صنایع دستی سنگان نمودی از سختکوشی و غلبه پیروز مندانه بر طبیعت زمخت منطقه است :

الف- نمد بافی : که از دیر باز در اندازه مختلف رواج داشته و تمام مواد اولیه آن حاصل دسترنج صاحبان این حرفه است و هم اکنون بیش از ۱۰ کارگاه  سنتی و صنعتی در سنگان وجود دارد .

ب- کرباس بافی : هنر ظریف دستان هنرمندانه مادران که از کاشت ، داشت و برداشت پنبه تا تبدیل آن به نخ و لباس کرباسی نشان همدوشی مادران  سخت کوش با پدران با تجربه است اما اکنون با ورود پارچه های جدید در اندازه و نقش جدید کرباس بافی متروک مانده است .

ج- قالی و قالیچه بافی : حاصل سر انگشتان قلم گونه مادرانی است که با اهتمام       از طبیعت نقش کبک و گل و بلبل را با تار و پود نخ پشم و پنبه و ابریشم در هم آمیخته اند و روانه بازارهای داخل و خارج می گردد .

د- کوزه گری و تنور سازی : که نمود واقعی ستیز گوشت و استخوان انسان با خاک چسبناک رس که گویا دستان هنرمند را به همدردی عیش و نشاط گذشته می طلبد . هم اکنون دو کارگاه در سنگان وجود دارد .

آب و هوای کویری گرم و خشک ، تابستان گرم و سوزان با باد های موسمی بیست روزه ، زمستان های سرد و خشک ، متوسط بارندگی ۱۵۰ میلی متر در سال متوسط سرعت باد در این منطقه ۵۰ کیلومتر در ساعت است .

ماکزیمم سرعت درجه حرارت ۳۵ درجه سانتی گراد و مینیمم ۱۱- درجه سانتیگراد ثبت شده است .

موقعیت جغرافیایی

سنگان در استان خراسان با مساحت ۳۱۵ کیلومتر مربع با ۱۲۳ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان و با جمعیت بخش ۶۰۰۰ نفر است در مرکزیت طول جغرافیایی ۳۰ درجه و ۶۰ درجه =  و عرض جغرافیایی ۳۰ درجه و ۳۴ درجه =   واقع است وار تفاع متوسط منطقه ۱۷۰۰ متر از سطح دریا می باشد .

آب و هوای گرم و خشک با تابستانهای گرم و سوزان ونوازش بادهای صد و بیست روزه سیستان مردمانی سخت روی و مخلص را در دل پرورانده است سنگان در استان خراسان با مساحت ۳۱۵ کیلومتر مربع با ۱۲۳ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان و با جمعیت بخش ۲۰۰۰۰ نفر است در مرکزیت طول جغرافیایی ۳۰ درجه و ۶۰ درجه = و عرض جغرافیایی ۳۰ درجه و ۳۴ درجه = واقع است وار تفاع متوسط منطقه ۱۷۰۰ متر از سطح دریا می باشد

گندم ، جو ، پسته ، زیره سبز ، سیر ، پیاز ، تولید و تکثیر نهال کاج ، سرو و گل در حد تولید انبوه بوده و نیاز به برنامه ریزی و توجه خاص کارشناسان مربوطه را دارد.

هر چند که شغل اصلی مردم دامداری و کشاورزی سنتی بوده و با درامد بسیار پایین زندگی با سختی می گذراندند وبه لحاظ شوری آب و سختی زمین کشاورزی در این بخش صنعتی شکل نگرفته است و به گونه ای که یک چاه عمیق در بخش وجود ندارد . اما به لطف خدای مهربان وجود معادن زیاد در شهر سنگان باعث تحولی عظیم در سطح شهر و حتی شهرستان گردیده است هر چند که نسبت به درآمد حاصله از معادن توسط افراد غیر بومی مردم شهر سنگان درآمدی بسیار پایین تر از آنچه باید داشته باشند ، دارند.

مشکلات دام

به علت حضور 15 ساله افاغنه و تخریب بی رویه مراتع توسط معادن و عدم باسازی مجدد زمین ها و عدم برنامه ریزی و تفکیک مراتع و خشکسالی های متوالی و وزش بادهای موسمی 120 روزه مراتع مناطق فقیر و همه ساله شاهد کاهش جمعیت دامی بخش و افزایش آمار بیکاران در منطقه می باشیم .

در گذر از هر کوچه مسجدی با جذابیت معنوی ویژه ای پشت سر گذاشته می شود که در پنج وقت از اوقات نماز ، نماز گزارن به راز و نیاز با خداوند منان به جهت ادای بندگی آستان مقدس هر کدام را می روبند ،نماز گزاران هر مسجد اهل سنت حنفی مذهبند که سعی وافر جهت برپایی سنن نبوی و اقامه فریضه الهی در مساجد دارند .

مساجد شهرسنگان عبارتند از:

· مسجد جامع احناف

· مسجد علی مرتضی (رض)

· مسجد جامع قدیم سنگان

· مسجد خلفای راشدین (رض)

· مسجد گنبد

· مسجد عمر فاروق(رض)

· مسجدخضر

· مسجد شیخ یعقوب

· مسجد النبی (ص)

· مسجد فاطمه زهرا (ص)

· مسجد بلال (رض

· مسجد میر سلطان محمود

· مسجد خلیفه

· مسجد حضرت سلطان

. مسجد امام حسن مجتبی(رض)

. مسجد قبا

. مسجد امیر حمزه(رض)

کشت دیم که بیشتر به محصولات جو و گندم تعلق دارد ولی دو عامل اصلی مانع رشد کشاورزی و بهره وری از استعداد های طبیعی منطقه گردیده است :

الف-عدم موافقت با حفر چاه عمیق

ب- کمبود آب و ثبت زمین های محدوده سنگان توسط معادن شخصی

این عوامل با سایر پدیده های اقلیمی و اجتماعی دست به دست هم داده که هر سال جمعیت فعال به صورت کارگر ساختمانی عازم شهر ها یا در کوره های آجر پزی تن به کار غیر تولیدی مفید با شرایط طاقت فرسا بدهند .که امید است با پیاده شدن آرمان های محرومیت زدایی چاره ای اندیشیده گردد .

البته در حوزه جغرافیایی سنگان چشمه سار هایی با اندک آبی که جریان دارد با روشی سنتی کشاورزی مرسوم است .

سرزمینی که اکنون سنگان نامیده می شود در بیابان های فراموش شده خراسان از سالها مرکز دیانت و علم و فرهنگ بوده است که شرافت ایرانی را حفظ و به اقصی نقاط جهان انتقال داده است به قول « فردیناند یوستی » دانشمندآلمانی که می گوید: شرافت ایرانیان قدیم را باید در پیش پارسیان هندوستان جست . زیرا همین مردان دارالمؤمنین سنگان بودند که در دو مرحله به هندوستان مهاجرت نمودند :

الف)هنگامی که زرتشتیان در سال 18 هجری تاب مقاومت در برابر نیروی قاهر مسلمان را نداشتند .

ب) بعد از اجرای مسئله کشف حجاب عده ای زیاد از اهالی سنگان برای حفظ مفسداتو حریم عفت خانواده به افغانستان و هندوستان مهاجرت نمودند و در آنجا به نام سنگان (سنجان) آبادی را تشکیل دادند .

که سراینده قصه ی سنجان (بهمن کیقباد) بیانگر و اثبات کننده مدعاست .

در حال حاضر یک باب حوزه ی علمیه با 50 طلبه در سنگان مشغول فعالیت زیر نظر استاد جناب مولوی حبیب الله طاهری امام جمعه شهر و دیگر علمای سنگان در زمینه های علوم صرف و نحو ، فقه ، حفظ قرآن مجید فعال می باشد .

1- دبیرستان پسرانه 1واحد

2- مدرسه راهنمایی پسرانه 2 واحد

3- دبستان پسرانه 5 واحد

4- دبستان دخترانه 5واحد

5- دبیرستان دخترانه1 واحد

6- مدرسه راهنمایی دخترانه 2 واحد

7- مدرسه راهنمایی نمونه شهید رازقی

8- مهد کودک 3 واحد

9- هنرستان پسرانه 1 واحد

که تمام این مدارس به جز دو مورد بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن 57 ساخته شده و مورد بهره برداری قرار گرفته است .

امروزه به یمن انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی ایران تمام روستاهای 20 خانوار و عشایر دارای مراکز آموزشی ثابت و سیار می باشند .